اسماعيل ميرفخرايي را بارها ديده‌بودم؛ دوران كودكي در تلويزيون و يك بار بر حسب اتفاق در دفتر مجله‌اي. مردي صميمي و روشن‌بين كه با آن صداي جادويي و خيال‌انگيزش از هيچ كمكي به جوانان دريغ نمي‌كند. پيشنهاد مصاحبه‌ را پذيرفت و گفت‌وگويي يك ساعته پيرامون رسانه و به خصوص راديو و تلويزيون شكل گرفت. گفت‌وگو از كودكي‌اش آغاز شد و اين كه چگونه رسانه مجذوبش كرد. به نكاتي اشاره كرد كه مثل هميشه پس چاپ مصاحبه در 22 آذر 83 در روزنامه ايران ديدم بخش‌هاي مهمي حذف شده است. مهرداد خليلي دبير سرويس اجتماعي روزنامه سانسور مصاحبه را به سردبير وقت يعني كسري نوري نسبت داد. به هر حال هر چه بود مصاحبه ميرفخرايي مثله شد. تلفن كردم و از سانسور حرف‌هايش عذر خواهي كردم. با همان صداي مخملي‌اش گفت كه اگر غير از اين بود تعجب مي‌كرد.
آنچه در ادامه آمده است همان مطالبي است كه در روزنامه ايران چاپ شده و متاسفانه دست‌نوشته‌هاي مصاحبه ديگر در دسترس نيست.

آنجا كه ديگر نمي‌توان عشق ورزيد بايد آن را گذاشت و گذشت.
فردريش نيچه

مقايسه را شايد شماري، عملي ناثواب بدانند اما تنها راهي است كه مي‌توان با اتكاي به آن درك و دريافتي دقيق‌تر از پيرامون به دست آورد. انتشار اخبار درباره آنفلوانزاي پرندگان در ايران و روش مقابله با آنفلوانزاي خوكي در مالزي از فاصله اين دو كشور حكايت دارد.
در ايران وقتي آنفلوانزاي پرندگان شيوع پيدا كرد،‌ نهادهاي رسمي آن را انكار كردند. تمامي كشورهاي پيرامون ايران با اين بيماري و بحران آن مواجه شدند و ضمن اطلاع‌رساني به مردم هشدار مي‌دادند كه راه‌هاي پيشگيري چيست. خبرگزاري‌هاي رسمي تنها به انتشار مطالبي كلي درباره آنفلوانزاي پرندگان بسنده كردند (براي نمونه اينجا را ببينيد).
مردم محلي از ارسباران در آذربايجان شرقي تا گِنو در هرمزگان،

معلم دوران دبيرستان توضيح مي‌داد هر كس در راه هدفش كشته شود شهيد ناميده خواهد شد، در صورتي كه هدف مقدس باشد؛ البته او نمي‌توانست براي نوجوانان پر شر و شوري كه تنها به فكر فرار از مدرسه بودند و بزرگترين لذت‌شان گريز از صندلي‌ها و نيمكت‌هاي ضمختِ ناراحت بود،‌ توضيح دهد كه هر هدفي براي گروهي كه آن را دنبال مي‌كنند بي‌ترديد مقدس است. به عبارت ديگر، هدف نمي‌تواند غير مقدس باشد. اما اين امكان وجود دارد كه از نظر عده‌اي هدف گروهي ديگر چندان پاك و منزه نباشد و اين چنين مباحث را بايد در ايدئولوژي‌ها جست‌وجو كرد.
فيلم ميلك كه شون‌پن به خاطر بازي در آن جايزه بهترين بازيگر نقش اول مرد آكادمي اسكار را از آن خود كرد، به تمامي نشان داد چگونه مي‌توان به مقصود  دست يافت چنانچه هدف

گرمايش زمين امروزه به يكي از مهمترين مشكلات بشر تبديل شده است. پديده‌اي كه هنوز بسياري آن را جدي تلقي نمي‌كنند، در حالي كه حتي در گران شدن مواد غذايي سهمي انكارناپذير پيدا كرده است. وقتي كارشناسان محيط‌زيست، پيوسته در همه جاي جهان هشدار مي‌دادند كه بايد به زمين و هر چه دروست بيشتر توجه كرد، گروه كثيري از دولتمردان و صاحبان صنايع در تمام نقاط جهان و از جمله ايران با لبخندي مليح از كنار موضوع گذشتند. اما وضعيت امروز زمين، مجالي براي لبخند زدن باقي نمي‌گذارد.
در ميان كشورهاي جهان،

 شمارش نقطه‌اي (Point Counting) روش ديگري است كه در آماربرداري از دور مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در اين روش تعدادي نقطه به صورت پراكنده و نامشخص در نظر گرفته مي‌شود، و ناظر يا ناظران بين پنج تا ده دقيقه در هر يك از نقاط توقف كرده و در نهايت سكوت به مشاهده دور تا دور خود مي‌پردازد. بديهي است هر چه تعداد نقطه‌ها بيشتر و تعداد دفعات آماربرداري بيشتر باشد، دقت كار بيشتر مي‌شود.
در اين روش نيز

Distance Sampling را شايد بتوان آماربرداري از دور ترجمه كرد، چرا كه در اين شيوه نيازي به گرفتن جانوران نيست بلكه با مشاهده از راه دور و استفاده از فرمولهاي آماري ميتوان تراكم و پراكندگي گونه مورد نظر را محاسبه كرد. آماربرداري از دور با توسعه دادن و اصلاح كردن روشهاي آماربرداري شبكهاي (Quadrate Sampling) به دست آمده است؛ دو روش متدوال آماربرداري شبكهاي عبارتند از آماربرداري نواري (Strip Transect) و نقطهاي (Point Count).

روش‌هاي گوناگوني براي تخمين جمعيت جانوران وجود دارد كه هر يك براي شرايط خاص و گونه‌اي خاص به كار مي‌رود. به عبارت ديگر نمي‌توان تمام روش‌ها را براي تمام گونه‌ها به كار برد؛ به عنوان مثال روش تخمين جمعيت گوشتخواران با ماهي‌ها و يا علفخواران يك‌سره متفاوت است. طبيعي است انتخاب اشتباه روش و يا اجراي نادرست آن باعث خواهد شد، نتيجه با واقعيت تطابق نداشته باشد. به همين دليل لازم است براي به كارگيري از هر تكنيك، روش‌هاي گذشته و پيش‌فرض‌هاي قديمي را كنار گذاشت و بر روي انتخاب و اجراي روش جديد متمركز شد.

نشانه‌گذاري و دوباره‌گيري

توسعه پايدار چيست؟ اين سوالي است كه مي‌توان از كساني كه بي‌دليل آن را به كار مي‌برند پرسيد و بعد منتظر پاسخ ماند. امروزه توسعه پايدار به دست‌آويزي بدل شده است تا بسياري از طرح‌هاي ناهمگون با ظرفيت‌هاي محيطي، مجوز بگيرند و در اين راستا بيشترین آسيب را كارشناساني به پيكر محيط‌ وارد مي‌كنند كه از قضا از ديگران نام‌آورتر نيز هستند. با اين حال هنوز تعريف جامعي از سوي اين نامداران و نام‌خواهان ارائه نشده است. در حالي كه سال‌ها پيش، زماني كه مجله طبيعت و منابع چاپ مي‌شد، اين عبارت به تمامي توسط فرانچسكو‌ دي‌كاسترو تعريف و تفسير شد.

او در اين مقاله توسعه پايدار را

 ارزيابي اثرات زيست‌محيطي در ايران با مصوبه شماره 138 شوراي‌عالي حفاظت محيط‌زيست مورخ 23 فروردین ۷۳ به شكل رسمي و قانوني آغاز شد. در آن زمان تنها هفت پروژه صنعتي و عمراني مشمول ارزيابي زيست‌محيطي شدند. اصلاحيه‌هاي بعدي اين مصوبه و آيين‌نامه اجرايي آن سبب شد تعداد پروژه‌ها و طرح‌هاي مشمول ارزيابي از هفت به حدود 50  مورد در سال 1385 افزايش يابد. در برنامه سوم و چهارم توسعه كشور نيز به الزامي بودن گزارش‌هاي ارزيابي زيست‌محيطي تاكيد شد. اين در حالي است كه

انقراض واقعيتي است از روند تكامل طبيعي. اما گاه دست‌اندازي‌هاي انسان باعث مي‌شود اين روند، سرعتي مضاعف و بيش از حد طبيعي داشته باشد.

طبيعت را مي‌توان ميراث بشري دانست؟ يا آن كه متعلق به بخش يا گروهي خاص است؟ و يا اين كه داشته‌ها و ثروت بين‌ نسلي است و تمام نسل‌ها مي‌توانند از آن سهمي داشته باشند در هر گوشه‌اي از دنيا؟

زماني كه كتاب ميراث طبيعي ايران را نوشتم به اين نكات فكر نمي‌كردم. تنها نكته‌اي كه ذهن مرا به خود مشغول مي‌كرد اين بود كه در اثري اجمالي، موجز و كوتاه طبيعت ايران زمين معرفي شود، براي نسل جواني كه در بي‌خبري از اين منابع عظيم به سر مي‌برند و همه جا سخن از منابع زيرزميني است حال آن كه مائده و ثروت بر روي زمين نيز جاري است، كافي است به اندازه‌اي از آن استفاده كرد تا براي هميشه باقي بماند.